علت و درمان ورم زانو

699_orig

ورم مفصل زانو یکی از علائم شایع ناشی از اختلالات زانو یا اختلالات دیگر است. ورم زانو می تواند تقریبا از هر ساختاری که مفصل زانو را شکل می دهد مانند رباط ها، غشاء سینوویال، بورس ها و غیره نشات بگیرد (ورم پشت زانو (کیست بیکر) ، جلو و زیر زانو). البته ورم زانو به عنوان مثال ورم زانوی ناشی از آب آوردن زانو همیشه دردناک نیست. در عین حال، هر چند همه انواع ورم زانو به درمان فوری نیاز ندارند ولی تعدادی از بیماری ها مانند آرتریت سپتیک وجود دارند که در آن نبودن امکان درمان فوری می تواند باعث بوجود آمدن ناتوانی مادام العمر شود. بنابراین، بهتر است همیشه با یک پزشک مشورت کنیم تا علت دقیق ورم زانو را دریابیم.

در هنگام بارداری نیز به علت فشار زیاد بر زانو یا بر اثر ضربه شدید، ممکن است زانو ورم کند. برای درمان این ورم که در پشت، زیر یا جلوی زانو به وجود می آید می توان ورزش های خاصی را انجام داد که برای حمایت بیشتر از زانو پزشک بریس و زانو بند را نیز تجویز می کند. فیزیوتراپی هم از دیگر روش های درمانی کاهش تورم است.

ورم ناگهانی زانو می تواند نشانه عفونت یا آسیب جدی به زانو باشد. از طرفی ورم مزمن یا طولانی مدت زانو بر اثر بیماری هایی نظیر آرتروز می تواند منجر به آسیب بافت مفصل، زوال غضروف و نرم شدن استخوان شود بنابراین توصیه می شود در صورت مشاهده علایم تورم زانو حتما به متخصص طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه نمایید.

متخصصین کلینیک امید با داشتن تجربه بالا در تشخیص علل بیماری های زانو ، در پی بردن به علت تورم زانو و به کارگیری بهترین روش درمان آن به شما کمک خواهند کرد.

آناتومی

مفصل زانو بزرگ ترین مفصل در بدن انسان است. این مفصل دارای آرایشی پیچیده از رباط ها است که باعث ایجاد  حرکتی بدون چرخش و با ثبات می شوند. مکانیسم قفل کردن مفصل زانو به ما کمک می کند تا بدون اینکه فشاری به عضلات پا وارد کنیم مدت زمانی طولانی بایستیم. به منظور درک نحوه عملکرد قفل کردن، سعی کنید در حالی که مفصل زانو تا نصفه خم است صاف بایستید و سپس در حالی که مفصل زانو کاملا صاف است بایستید. تفاوتی که در این دو مورد احساس می کنید به خاطر چرخش استخوان های تشکیل دهنده مفصل زانو بر روی یکدیگر در مرحله پایانی باز کردن (راست کردن) زانو است. این چرخش، زانو را در وضعیت راست (زانوی صاف) قفل می کند و برای صاف نگاه داشتن زانو به منقبض شدن دائم هیچ کدام از عضلات نیاز نیست.

Untitledمفصل زانو: نمای پشت

حرکات پیچیده مفصل زانو تنها به خاطر غضروف وسیعی است که امکان حرکت روان این مفصل را فراهم می کند و ساختارهای رباطی یگامانی که باعث استحکام بخشی به این مفصل می شوند میسر است. مفصل زانو برای راه رفتن بی نهایت حائز اهمیت است چرا که هر گونه نقصان جزئی در عملکرد مفصل زانو باعث ناتوانی فرد در درست راه رفتن (لنگیدن) و یا حتی ناتوانی وی در صاف ایستادن می شود.

ورم زانو ناشی از چیست؟

مفصل زانو نه تنها وزن کل بدن را تحمل می کند بلکه همچنین مسیر نیروهای تحمل کننده وزن را تغییر می دهد به طوری که تنها قسمتی از آن نیروها به مفصل مچ پا منتقل می شوند. با این وجود، این تغییر جهت دادن نیروها به یکی از علت های ساییدگی و پارگی زودهنگام مفصل زانو بخصوص در افراد چاق تبدیل می شود.  زانوی ورزشکاران غالب اوقات آسیب می بیند. پیچ خوردن یکی از عوامل اصلی صدمه دیدن رباط های زانو است که غالبا به بی ثباتی زانو منجر می شود.

جدا از علل تروماتیک، علل بی شمار دیگری مانند عفونت زانو یا آرتریت روماتوئید وجود دارند که باعث نرم شدن غضروف و آسیب پذیر شدن آن در برابر پارگی و بنابراین ایجاد تورم حتی در کودکان، در بارداری و افراد جوان می شوند. سیستم ایمنی محافظ بدن هم عامل گروهی از واکنش های التهابی به تحریک استخوان ها و بافت های نرم به واسطه اصطکاک آن ها با یکدیگر است که به ورم زانو منجر می شود. با این وجود، ممکن است مفاصل بعد از دوره های طولانی درد و خشکی به طور دائمی تحلیل روند که چنین چیزی یا به خاطر از بین رفتن الیاف و کوتاه شدن عضلات یا ساییدگی استخوان های تشکیل دهنده مفصل است. روی هم رفته، ورم زانو می تواند ناشی از آسیب دیدگی، استفاده بیش از حد و شدید از زانو یا بیماری باشد. ممکن است ورم مفصل زانو انعطاف و عملکرد زانو را محدود کند. به عنوان مثال ممکن است شخصی دریابد که خم و راست کردن کامل زانوی ورم کرده دشوار است و هنگامی که پا در حالت استراحت قرار دارد مفصل می تواند به طور طبیعی ۱۵ تا ۲۵ درجه خم شود. بسته به بیماری زمینه ای بوجود آورنده ورم زانو، ممکن است زانوی ورم کرده به جز ورم هیچ علائم دیگری را نشان ندهد یا ممکن است که دردناک و قرمز بوده و/ یا گذاشتن وزن بدن روی آن دشوار باشد.

خواه ورم کمی در بیمار ایجاد ناراحتی کند یا با درد زیاد باعث ناتوانی وی شود، بیمار خواهان تشخیص علت احتمالی و درمان علائم این بیماری خواهد بود تا به کاهش مشکلات خود در آینده کمک کند. ورم مزمن یا طولانی مدت می تواند منجر به آسیب بافت مفصل، زوال غضروف و نرم شدن استخوان شود بنابراین معمولا درمان این بیماری به فرد توصیه می شود.

علائم و نشانه ها

از میان کل افرادی که دچار ورم یا تورم زانو هستند و به پزشک مراجعه می کنند، بیشتر افراد تورم همرا با درد دارند، در حالی که تعداد دیگری از آن ها از غیر عادی به نظر رسیدن پوست و خشکی یا سفتی زانو با پزشک صحبت می کنند. از جمله علائم دیگر عبارتند از:

درد زانو
غیر عادی به نظر رسیدن پوست
خشکی یا سفتی زانو
ورم زیر زانو
ورم جلوی زانو
ورم پشت زانو
ورم مچ پا
ضعف زانو
ضعف پا
عفونی به نظر رسیدن پوست پا یا پنجه پا
درد مفصل

علت ها و دلایل

در این مقاله فهرستی از بیماری هایی که غالبا باعث بوجود آمدن ورم زانو می شوند وجود دارد. شایع ترین دلایل ورم زانوی خفیف تا متوسط عبارتند از آسیب دیدگی ها و بیماری های مزمن ناشی از استفاده بیش از حد از زانو مانند استئوآرتریت و بورسیت.

آسیب دیدگی زانو

تروما،ضرب دیدگی استخوان ها، رباط ها، تاندون ها، بورس، غضروف مفصلی یا پارگی مینیسک زانو می تواند باعث ایجاد درد و تورم شود. آسیب دیدگی شدید می تواند باعث شود مفصل زانو پر از خون شود که این می تواند منجر به ورم، گرمی، سفتی و کبودی قابل توجهی شود.

این بیماری “همارتروزیس” نامیده می شود و نیاز فوری به مراقبت های پزشکی را توجیه می کند. اگر درد زانو شدید باشد، پای مبتلا به بیماری نتواند وزن بدن را تحمل کند یا بیمار مشکوک به شکستگی استخوان باشد باز هم  آن بیمار باید بدنبال مراقبت های پزشکی باشد.

استئوآرتریت زانو

زوال غضروف مفصل زانو می تواند منجر به تولید بیش از حد مایع مفصلی شده باعث ورم کردن زانو شود. ورم زانویی که بواسطه استئوآرتریت زانو بوجود آمده باشد به طور معمول همراه با درد است.

در سرتاسر بدن کیسه های بسیار کوچک، باریک و پر از مایعی وجود دارند که بورس نامیده می شوند و در شرایط طبیعی از مفاصل محافظت می کنند. بورس زانوی ملتهب می تواند با مایع اضافی پر شده باعث تورم شود. ممکن است فرد در زانوی ورم کرده خود “صدای ترق تروق” حس کند و زانوی وی می تواند دردناک باشد یا نباشد. شایع ترین انواع بورسیت زانو عبارتند از بورسیت پره پاتلار و بورسیت پس آنسرین. بورسی که توسط یک میکروارگانیسم عفونی شده است می تواند ملتهب شده پر از چرک شود. ممکن است زانوی ورم کرده قرمز به نظر برسد و فرد در آن احساس داغی کند. بیمارانی که مشکوک به علائمی هستند که بر اثر بورسیت سپتیک/ عفونی بوجود می آیند باید فورا بدنبال مراقبت های پزشکی باشند.

نقرس

حمله نقرس به معنی جمع شدن همراه با درد بلورهای میکروسکوپی اسید اوریک در مفصل است.  ممکن است ورم زانو به سرعت اتفاق بیفتد و همراه با درد مشقت بار، قرمزی و گرمی باشد.

تقریبا در نیمی از موارد نقرس، انگشت شصت پا دچار این بیماری می شود در حالی که در سایر موارد به طور معمول زانو، مچ و انگشتان دست دچار این بیماری می شوند.

نقرس کاذب

نقرس کاذب که کمتر شایع ولی شبیه به نقرس است عبارت است از جمع شدن بلورهای پیرو فسفات کلسیم در مفصل.

جمع شدن این بلورها معمولا باعث بوجود آمدن درد و تورم شدید و ناگهانی می شود. البته نقرس زانوی کاذب بیشتر می افتد.

آرتریت روماتوئید

یکی از بیماری های خودایمنی که پوشش ظریف مفصل به آن مبتلا می شود آرتریت روماتوئید است که می تواند باعث ورم، سفتی، درد، حساسیت به لمس و قرمزی زانو شود.

علائم این بیماری اغلب در هر دو طرف بدن بوجود می آیند؛ بنابراین اگر زانوی راست به این بیماری مبتلا شود احتمال دارد که زانوی چپ هم به آن مبتلا شود.

هر چند علائم این بیماری را در زانوها می توان مشاهده کرد ولی دست ها، مچ دست ها و همینطور پاها اغلب بیشتر به آرتریت روماتوئید مبتلا می شوند.

تشخیص

 وجود ورم زانو را مادامی که مشکل در یکی زانو باشد می توان به سادگی و با مقایسه اندازه دو رانو تایید کرد

از تصاویر اشعه ایکس برای رد آسیب دیدگی (حاد یا مزمن) استخوان ها استفاده می شود و این تصاویر از بررسی های اولیه مهمی هستند.

سونوگرافی زانو برای رد آب آوردن زانو، خونریزی درون زانو یا افیوژن حائز اهمیت است.

ام آر آی که به بررسی های دیگر برتری دارد برای تایید آسیب دیدگی بافت های نرم مانند پارگی عضلات، آسیب دیدگی رباط ها و غیره است ولی به خاطر هزینه بالای آن غالبا مورد استفاده قرار نمی گیرد.

راه و روش درمان

بیماری های تروماتیک مانند شکستگی ها، آسیب دیدگی رباط ها و غیره در بیمارستان بهتر درمان می شوند زیرا بیمارستان ها پرسنلی دارند که مخصوص این کار آموزش دیده اند و می توانند شرایط اورژانسی را بهتر اداره کنند و همینطور دارای تجهیزاتی مانند بانک های خون، مراکز اشعه ایکس و غیره می باشند که در مراقبت های اولیه حائز اهمیت هستند. مراقبت ها باید به گونه ای صورت گیرند که صدمه بوجود آمده بر اثر ترومای اصلی از طریق راست نگاه داشتن زانو در طول راه رفتن بدتر نشود. راست نگاه داشتن زانو در طول راه رفتن باعث قفل شدن زانو به شکلی ثابت و شل نگاه داشتن عضلات می شود.

ممکن است برخی اشکال آتل بندی که از زانو در وضعیتی صاف محافظت می کنند برای شکستگی ها مفید باشند. با این وجود، همیشه به آتل بندی نیاز نیست زیرا اکثر اوقات همواره صاف نگاه داشتن زانو می تواند کافی باشد بدون اینکه به هیچ گونه سفت و سخت بی حرکت کردنی مانند گچ گرفتن که ایجاد ناراحتی می کند نیازی باشد. پیروی از توصیه های بعد از دوره درمان از بیشترین اهمیت برخوردار است زیرا حتی یک اشتباه کوچک مانند قرار دادن  زود هنگام وزن روی زانو می تواند باعث شکستگی مجدد و بیشتر شدن دوره بیماری شود. به هنگام تشخیص آسیب دیدگی رباط ها می توان آن را برای چند روز اول با کمپرس های سرد و بدنبال آن به مدت یک هفته استراحت کردن به طور موثری کنترل کرد. باید از هر گونه ماساژ دادن قسمت آسیب دیده خودداری کرد زیرا مشخص شده است که ماساژ دادن، آسیب دیدگی بافت نرم را افزایش می دهد.  اشکال مختلف بیماری مزمن آرتروز زانو مانند آرتریت روماتوئید، نقرس به درمان طولانی مدت با داروهای ضد التهاب و فیزیوتراپی نیاز دارند.

این داروها عوارض جانبی زیانبار بسیاری دارند. درک عوارض جانبی احتمالی و کمک های فوری پزشکی می توانند به پیشگیری از هر گونه آسیب دیدگی عمده بدن کمک زیادی کنند. ورزش های مربوط به کل بدن مانند شنا یا یوگا پایه و اساس درمان بیماری هایی مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان را تشکیل می دهند.  بیماری های عفونی خاصی مانند آرتریت عفونی ظرف زمانی به کوتاهی شش ساعت باعث تخریب غضروف می شوند بنابراین باید آن ها را فورا درمان کرد. هر گونه تاخیری در درمان می تواند باعث نابودی کامل غضروف و در نتیجه باعث آرتروز زودرس و تغییر شکل دائمی مفصل زانو شود. تخلیه مایع اضافی مفصل ( خون، چرک یا تجمع انواع دیگر مایع) با استفاده از یک سوزن (آرتروسنتز) یا با ایجاد یک برش جراحی (آرتروتومی) درمان اولیه ای است که به دنبال آن از آنتی بیوتیک های داخل وریدی استفاده می شود. استفاده از بریس و زانو بند فقط در صورت تجویز پزشک باید انجام گیرد.

بطور کلی درمان ورم زانو به خود این اختلال بستگی دارد. هنگامی که زانو بدجور آسیب دیده یا توموری در آن وجود دارد، ممکن است به جراحی زانو نیاز باشد. با این وجود، بیشتر موارد ورم زانو با یک یا چند مورد از موارد ذیل درمان خواهند شد:

بریس

ممکن است به فردی که زانوهای وی به هنگام ایستادن ایجاد مشکل می کنند یا در معرض خطر آسیب مجدد قرار دارند محافظ هایی به صورت بریس یا ارتز بدهند. این نوع محافظ ها ازاستفاده بیش از حد آسیب دیدگی بیشتر زانو جلوگیری کرده احتمال ورم آن در آینده را کاهش می دهند.

کشیدن مایع

چون ورم زانو بتدریج ایجاد درد می کند لذا ممکن است پزشکان تصمیم به کشیدن مقداری از مایع از زانو کنند تا از فشار وارده به اعصاب بکاهند و حرکت فرد را به صورت بالقوه بهبود ببخشند. با این وجود، اگر علت زمینه ای ورم زانو درمان نشود، احتمالا مایع بر خواهد گشت.

تزریق دارو

برخی پزشکان ترجیح می دهند به زانوهای ورم کرده داروهایی تزریق کنند که درد آن ها را موقتا تسکین می دهند. هم کورتیکواستروئیدها و هم اسید هیالورونیک درد و تورم مفصل زانو را تاحدی تسکین می دهند.

داروهای گیاهی

چند داروی گیاهی وجود دارند که درد زانو را تسکین می دهند. دو دارو از متداول ترین این داروها عبارتند از کندرویتین و گلوکوزامین که هر دو به تغذیه کردن و روان نمودن مفاصل کمک می کنند و می توانند برای افراد دچار استئوآرتریت مفید باشند. برخی دوستداران داروهای گیاهی هم گل لیندن و آرنیکا/ تنباکوی کوهی مصرف می کنند.

درمان خانگی

علاوه بر درمان های طبیعی چند راهکار وجود دارند که می توانید آن ها را برای کاهش ورم زانو در خانه امتحان کنید. این راهکارها عبارتند از:

گذاشتن یخ

گذاشتن یخ روی زانو همه مشکلات ورم زانو را حل نخواهد کرد ولی می تواند التهاب را کاهش دهد که این باید به نوعی باعث تسکین موقتی درد زانو شود.

فشرده کردن

فشرده کردن عبارت است از تحت فشار گذاشتن دورتادور زانو با استفاده از بریس. بریس های زانو می توانند از صدمه دیدن و وارد آمدن فشار بیشتر به دورتادور زانو جلوگیری کنند و همچنین زانو را گرم کرده التهاب را کاهش دهند.

بالا نگاه داشتن

بالا نگاه داشتن زانو هم این قابلیت را دارد که التهاب را کاهش دهد. با این روش بیشتر فشار وارده به زانو که به هنگام نشستن، ایستادن یا دراز کشیدن بوجود می آید از روی زانو برداشته می شود.

استراحت کردن

استفاده نکردن از زانو بسادگی می تواند درد زانو را در مواردی که علت آن آسیب دیدگی یا استفاده بیش از حد باشد کاهش دهد. آسیب دیدگی شدید همیشه به درمان نیاز دارد ولی استراحت کردن از صدمه دیدن بیشتر جلوگیری می کند.

داروهای ضد التهاب

هر ماده ضد التهابی می تواند درد و تورم زانو را کاهش دهد. زنجبیل یکی از متداول ترین این مواد است کندر هم همینطور.

پیشگیری

پیشگیری از ورم زانو امکان پذیر است. مصرف مواد مغذی که سلامت زانو را بهبود می بخشند می تواند به طرزی باورنکردنی برای رفع مشکلاتی مانند استئوآرتریت سودمند باشد. کاهش وزن هم می تواند به این امر کمک کند زیرا چاقی می تواند منجر به وارد آمدن فشار به زانوها شود. اجتناب از حرکات تکراری و واکنش نشان دادن سریع به بدن هم مهم است. واکنش نشان دادن به بدن یعنی اگر هرگونه درد خفیفی احساس کردید، آن درد را فراموش نکنید و از فشار وارده به زانو بکاهید. واکنش سریع می تواند در اجتناب از آسیب دیدگی در آینده به فرد کمک کند.

در کودکان باید مواظب بود تا ندانسته به زانوهایشان آسیب وارد نکنند و طریقه ی استفاده ی صحیح از زانو ها را به ایشان آموزش داد. به علت هایی که گفته شد زانو دچار ورم و تورم می شود که می تواند با همراه با درد یا بدون درد باشد. با درمان های حمایت کننده ی زانو مانند بریس و زانوبند می توان این بیماری را معالجه و درمان کرده و از شدت علائم آن کاست.



پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>